Oekraïense vluchtelingen genieten al ruim vier jaar een bijzonder statuut binnen de Europese Unie waardoor zij ook in ons land zonder bijkomende verplichtingen kunnen werken. De maximale periode voor deze crisismaatregel werd al meermaals verlengd. Gezien de omstandigheden besliste Europa om daar ook nu nog nog een jaar bij te doen. Oekraïners die in België verblijven zullen wel hun elektronische A-kaart moeten laten verlengen.

Bij het begin van de Russische inval in Oekraïne in februari 2022, zette de Europese Commissie een crisismechanisme in gang waardoor Oekraïense onderdanen in heel de EU dezelfde rechten kregen op verblijf, op toegang tot de arbeidsmarkt en huisvesting, op medische bijstand en op toegang tot onderwijs voor kinderen. Mensen op de vlucht uit Oekraïne kunnen dankzij het statuut van “ontheemden” bijgevolg tijdelijk in België verblijven en werken zonder single permit. Zodra zij zich registreren ontvangen ze een elektronische verblijfskaart type A met de vermelding “arbeidsmarkt onbeperkt”. Bij Koninklijk Besluit werd ook een vrijstelling van beroepskaart voorzien voor wie wil starten als zelfstandige in België.

In eerste instantie gold deze crisismaatregel voor de periode van één jaar, maximaal verlengbaar met nog eens twee jaar. Sindsdien wordt de maatregel, nu al voor de derde keer, jaarlijks verlengd. Oekraïense vluchtelingen mogen dus nog zeker tot en met 4 maart 2028 in de Europese Unie verblijven en werken zonder bijkomende verplichtingen.

Oekraïense onderdanen die in ons land verblijven zullen wel hun A-kaart moeten laten verlengen. Alleen met een geldige elektronische verblijfskaart kunnen zij van de huidige maatregelen blijven gebruik maken. Een single permit is dus niet verplicht, maar kan wel aangevraagd worden. Het huidige statuut van ontheemden is immer slechts van bepaalde duur. De Raad van de Europese Unie gaf reeds aanbevelingen voor de uitfasering van de tijdelijke bescherming ter voorbereiding voor terugkeer wanneer de omstandigheden dat zullen toelaten. Het statuut van arbeidsmigrant dat aan de single permit gekoppeld is, creëert verblijfsrecht voor onbepaalde duur en maakt het ook eenvoudiger om de Belgische nationaliteit aan te vragen.